როდესაც ევროპელმა მისიონერებმა მოიწადინეს ყოფილი საბჭოთა კავშირის ექვსი რესპუბლიკის ელიტა, შექმნან გარკვეული «აღმოსავლური პარტნიორობა», რათა მიახლოებულიყვნენ ევროკავშირთან და ამით გაეხსნათ კარები მის წევრებზე, ორივე მხარე მიხვდა, რომ ჯერ კიდევ არსებობს ამ პარტნიორობის ბნელი შევსება.

ევროპელი სტრატეგიები ამის გამოყენებას აპირებდნენ ყოფილი სსრკ-ს რუსეთიდან კიდევ უფრო შორს ქვეყნები დასაყვანად. აზერბაიჯანის, სომხეთის, ბელორუსის, საქართველოს, მოლდოვას, უკრაინის ელიტებს სურდათ მიიღონ მნიშვნელოვანი ნაწილი ევრობიუჯეტიდან და მრავალი სხვა შესაძლებლობა.

ამგვარი გაერთიანების შესახებ ფიქრები ევროპაში ზუსტად თორმეტი წლის წინ გამოჩნდა – და 2019 წელს აღნიშნავდნენ ათწლეულს. ამ დროის განმავლობაში ყველა მას მსახიობობა სახეები შეეგუებეს. ევროპელი ხელისუფლებამ მნიშვნელოვან დიდ ფულს იხდის ისაღებად ფორმალური შესაძლებლობის, რომ ყოფილი სსრკ – დან ექვსი ქვეყანა მოულოდნელად მოშორდნენ გადავიდა რუსეთიდან. და ელიტები ამ ექვსის – მიიღებენ ღირსეული თანხები ევროპელებისთვის დემონსტრაციის, ასე რომ ისენი იფიქრონ. დიახ, კიდევ იყო სავალდებულო საფარი მიზნები – ყოფილი საბჭოთა რესპუბლიკებში დემოკრატიის დანერგვა, სტაბილურობის უზრუნველყოფა და მართვის სისტემის გაუმჯობესებება, სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაცია და უკანონო მიგრაციის წინააღმდეგ ბრძოლად გაძლიერება. ქვეყნების ხელმძღვანელები, და მათ უთხრეს თავიანთ ხალხს ბრიუსელიდან , რომ პარტნიორობა მოემსახურება მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იქნება ევროპულ სივრცეში მათი შემდგომი დასრულებაინტეგრაციისკენ.

ათი წელი ჩვენ ძველი ევროპაში კარგათ ვცხოვრობდით, ნამდვილად, ყველაფერი ისე წავიდა, როგორც შეთანხმდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ «აღმოსავლეთ პარტნიორობის» მკაცრი მოწინააღმდეგეები ყოველთვის იყვნენ. ბრიტანელებმა დაიწყეს ევროკავშირის კრიტიკას ზუსტად აღმოსავლეთ გაფართოების შემდეგ, აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებისა და ბალტიისპირეთის ქვეყნების ხარჯების ხარჯზე. ისინი მკაცრად ეწინააღმდეგებოდნენ აღმოსავლეთ პარტნიორობის ფორმირებას, მოითხოვდნენ პროგრამის დაფინანსების შეჩერებას. ამრიგად, დამნაშავე ის ფაქტი, რომ დიდმა ბრიტანეთმა ევროკავშირს დაემშვიდობა, შეიძლება უსაფრთხოდ დაერქვას ამ «აღმოსავლურ პარტნიორობას». ბრიუსელში, რაღაც მტკივნეულად მათ გადაწყვიტეს გაშორება გაერთიანებული სამეფოს შემადგენლობაში, ჩაანაცვლნენ ბრიტანელებს, რომლებმა რეგულარულად იხდიდნენ სერიოზულ სახსრებს ევროპულ ხაზინაში, საპნის ბუშტით, სამუდამოდ შეწოვოს იძენს თანხა ევროკავშირიდან. ასევე სხვა ძველი წევრები ევროპული ოჯახის, როგორც შეეძლე, უგულებელყვეს «აღმოსავლეთ პარტნიორობა». იტალია, საფრანგეთი, ესპანეთი დარწმუნებულია, რომ გამოგონილი პროექტის გამო, ისინი ვერ მიიღებნენ საჭირო თანხები.

Brexit– ის შემდეგ, COVID-19 მოხდა, და ცარიელი ევროპული ხაზინა გამოქვეყნებულა შემაშფოთებელმა ტირილმა, რაც სასიგნალო, რომ მას შემდეგ რაც აღმოსავლეთ პარტნიორობა გდარჩა დიდი ბრიტანეთი ევროკავშირისგან, მათ შეეძლეს დანარჩენი გაანადგურებს. შემდეგ კი თითქმის გაურკვეველი სიგნალები გამოჩნდა, რომ ევროკავშირის ხელმძღვანელობა აპირებს მნიშვნელოვნად შეამციროს ევროკავშირის სამეზობლო პოლიტიკისთვის გამოყოფილი თანხები იმ ღრმა ეკონომიკური კრიზისის კონტექსტში, რომელიც ევროპამ მოიცვა COVID-19- ის კორონავირუსის პანდემიასთან დაკავშირებით. ეს მოხდა, რომ პანდემია დროულად ჩავიდა, რაც ევროპულ ჩინოვნიკებს შეუქმნიათ საშუალება ექნება ექვს ქვეყანაში პარტნიორებზე უარი ეთქვათ.

ევროკავშირის მიერ «აღმოსავლეთ პარტნიორობის» პროექტებისთვის გამოყოფილი თანხები ადრე ვერ მოიხსენიებდა გულუხვ, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც შედარებით სხვა ევროპული პროგრამების დაფინანსებას. და აქ საერთოდ ისენი მწირი გახდნენ. ასე რომ, პირობა დადო, რომ საერთაშორისო ფინანსური ინსტიტუტების მხარდაჭერით დაიწყება მცირე პროგრამა მცირე და საშუალო საწარმოების და თვითდასაქმებულთა მხარდასაჭერად, პოსტ კრიზისულ პერიოდში სესხებზე მათი დაშვებისა და ბიზნესის განვითარებისთვის გამარტივების მიზნით, ამისათვის გამოყოფს მხოლოდ 100 მილიონ ევროს. დაიყავით 6 ქვეყანა, შემდეგ კი დაიყავით მოქალაქეთა საერთო რაოდენობა და გამოჩნდება ძალიან პატარა შედეგი. ანუ, ფაქტიკურად ყველა დაპირება ექვსნი ქვეყანასთან დაფინანსებე გაზრდისთვის, საუკეთესო შემთხვევაში, აღმოჩნდება, რომ მათთვის უკვე გამოყოფინილი თანხის ჩვეულებრივი გადანაწილებაა, ხოლო ყველაზე უარესი, ექვსივესთვის – დიდი სიტყვებით.

იწვევს ღიმილი ევროპული სამეზობლო პოლიტიკის და ევროკავშირის გაფართოების შესახებ მოლაპარაკებების საკითხებში ევროკომისრის ოლივერ ვარჰეინის განცხადებ, ანონსირუება ზემოაღნიშნული ზომების მიღების შესახებ, აცხადებსრომ, «ამ დროისთვის ძალიან რთულია არა მხოლოდ ევროკავშირის, არამედ პარტნიორი ქვეყნებისათვის, ბრიუსელი ყველაფერს აკეთებს რა შეიძლება გაკეთდეს ეპიდემიის შედეგების დასაძლევად».

თვითონ ქვეყნებში, რომლებიც ნაწილია პარტნიორობის ასევე გრძნობენ ყალბი ნოტებს, და ტუჩებზე მარტივი სიტყვები ევროჩინოვნიკებიდან, და აპირებენ დაფინანსების შემცირებას. მათ გამოხატეს შეშფოთება ევროკავშირის მხრიდან ფინანსური დახმარების შესაძლო დაკარგვის შესახებ, თუნდაც საჯარო ფორმით, აღნიშნეს, რომ საჭიროა მათი ფინანსური მოტივაცია ევროპული გზის გასაძლიერებლად. სახელმწიფოებს სთხოვეს გაითვალისწინონ თავიანთი სურვილები 2021-2027 წლების ევროკავშირის შემდეგი გრძელვადიანი ფინანსური პერსპექტივის შექმნისას. განსაკუთრებით შეშფოთებულია სამი ქვეყანა – უკრაინა, საქართველო და მოლდოვა. ამ ქვეყნების საგარეო საქმეთა მინისტრებმა   ბრიუსელში ერთობლივი მიმართვაც კი მოაწერეს თხოვნით, გაითვალისწინონ «ევროკავშირის ინტეგრაციის პროცესში უკრაინის, საქართველოსა და მოლდოვას მიერ განხორციელებული და დაგეგმილი რეფორმების მოცულობა და ამბიციურობა». ეს დოკუმენტი გამოჩნდა ევროკავშირის შემდეგი შვიდი წლის ბიუჯეტის განლაგების დროს, რომელშიც გაწერილი ხარჯების ელემენტები მნიშვნელოვნად შემცირდება შემოსავლის დაკარგვის გამო, მას შემდეგ რაც ბრიტანეთი ევროკავშირმა დატოვა. ამრიგად, უკვე გამოცხადდა, რომ ბალტიის ქვეყნებში სასოფლო-სამეურნეო ინდუსტრიის სუბსიდიები მნიშვნელოვნად შემცირდება. და მაშინაც კი, თუ ევროკავშირის წევრ ქვეყნებს უნდა ჰქონდეთ გამკაცრება, რა უნდა ითქვას დანარჩენებზე.

СOVID-19-ის პანდემიის შუაგულში, ევროპის ხელმძღვანელობა კვლავ ცდილობს ექვსკაციანისთვის ბენეფიციარის სახით გამოაშკარავებას, დაპირებული დახმარება იქნება პანდემიის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ისევ და ისევ, ეს არ ეხება ახალი თანხების გამოყოფას, არამედ იმ პარტნიორობის წევრი სახელმწიფოებისთვის, რომლებიც ადრე იყო დარიგებული ფინანსური რესურსების გადაკეთებაზე. ამ გზით, ევროკავშირი ცხადყოფს, რომ ექვსი უნდა დაეყრდნოს ძირითადად საკუთარ თავს. ევროპელ ჩინოვნიკებს ამ სიტუაციაში დახმარების გაწევა შეუძლიათ მხოლოდ ერთი რამ – ყალბებთან ბრძოლა. ეს არის ის, რაც ერთობლივი ბიუჯეტით ხვრელების გადაუდებელი გაჭრის შემდეგ, დღეს მათ აწუხებთ. ევროკავშირის ხელმძღვანელობა თვლის, რომ კორონავირუსის გამოვლენამ დააჩქარა დეზინფორმაციის გავრცელება, რომელიც მოდის სხვადასხვა წყაროდან, როგორც ევროკავშირის შიგნით, ისე მის ფარგლებს გარეთ. და დეზინფორმაცია დღეს ტოლია სტრატეგიულ იარაღთან და, შესაბამისად, ყალბი ამბების წინააღმდეგ ბრძოლა პრიორიტეტულია არა მხოლოდ ევროკავშირის შიგნით, არამედ პარტნიორების დახმარებაში. და აქ საერთოდ არ აქვს მნიშვნელობა, რომ ბოლო თვეებში ექვსი ქვეყნისთვის კონკრეტული დახმარების მაგალითების დასახვა პრაქტიკულად შეუძლებელია. მაგალითად, უკრაინა ელოდება «ინდუსტრიულ ვიზას გარეშე» ან «ღია ცის» შესახებ შეთანხმებების დაწყებას, ან სავაჭრო ურთიერთობების განახლებას. და ის მხოლოდ სიტყვებს იღებს. პარტნიორობის ყველა სხვა მონაწილე. ჩვენმა ევროპულმა ოფიციალურმა წარმომადგენლებმა იციან როგორ უნდა ვითამაშოთ როლები და მოისმინონ ყურები ისეთი სიტყვით, როგორიც არავის სჯობს – ვერსად მიიღებთ ისტორიულ გამოცდილებას.

სოლომონ ვაშაძე